ثتست ناپایداری میکروستلایت (Microsatellite Instability – MSI) یکی از ابزارهای برجسته و بالینی در تشخیص و مدیریت سرطانهای مختلف است. این تست، بهویژه در تشخیص سرطان کولورکتال (Colorectal Cancer – CRC)، آندومتر و شناسایی سندرم لینچ (Lynch) کاربردی است. این تست با بررسی تغییرات در توالیهای تکراری DNA، بهویژه در نواحی میکروستلایت، به شناسایی نقص در سیستم ترمیم DNA یا Mismatch Repair کمک میکند.
MSI چیست؟
میکروستلایتها توالیهای کوتاه و تکراری DNA هستند که در سرتاسر ژنوم پراکندهاند. در حین تکثیر DNA ممکن است تغییراتی در این توالی های تکراری ایجاد شود . در شرایط عادی، سیستم MMR وظیفه تصحیح اشتباهات در این نواحی را بر عهده دارد. اما در صورت نقص در این سیستم ترمیمی، تعداد تکرارهای میکروساتلایتها در سلولها بطور غیر طبیعی افزایش یافته و این سلول ها نسبت به سلولهای طبیعی متمایز و مستعد تومور می گردند. این پدیده (افزایش تعداد توالی های تکراری) را ناپایداری میکروستلایت یا MSI مینامند.
سیستم ترمیم MMR
MMR یا سیستم Mismatch Repair، یک سیستم ضروری ترمیم DNA است که خطاهای حین تکثیر DNA مخصوصا خطاهای جفت شدگی و حذف و اضافه شدن را تصحیح می کند. این سیستم نقش حیاتی در حفظ یکپارچگی محتوای ژنتیکی و جلوگیری از تجمع جهش ها در سلول های تقسیم شونده را بر عهده دارد.
پروتین های MMR مانند MSH6 ، MSH2 ، MLH1 و PMS2 در تشخیص خطاهای جفت شدگی نقش دارند و بین رشته الگو و رشته تازه سنتز شده با استفاده از مکانیسم متیلاسیون یا دیگر مکانیسم ها تمایز ایجاد می کنند. هر گونه نقص در سیستم MMR یا هر یک از پروتئین های این سیستم، مشابه آنچه در سندرم لینچ دیده می شود، می تواند منجر به ناپایداری میکروستلایت ها (MSI) و نهایتا افزایش احتمال بروز سرطان ها شود. علاوه بر این نقص در سیستم MMR باعث بروز مقاومت به شیمی درمانی در برخی سرطان ها شود.
سندرم لینچ (Lynch)
سندرم لینچ که به نام سرطاان کورکتال غیر پولیپی ارثی (HNPCC) هم شناخته می شود، یک اختلال ارثی است. این سندرم می تواند باعث افزایش خطر ابتلا به بسیاری از سرطان ها شود که شامل سرطان های روده بزرگ و رکتوم (کولورکتال) است. افراد مبتلا به سندرم در معرص خطر ابتلا به طیف وسیعی از سرطان ها هستند که شامل: معده، روده کوچک، کبد، مجاری گوارشی، مجاری ادراری، مغز ، پوست، تخمدان و اندومتریوم است. افراد مبتلا به سندم لینچ ممکن است یک توده خوش خیم در روده بزرگ داشته باشند که به عنوان پولیپ روده بزرگ شناخته می شوند.
گونه های بیماری زا در ژن های MSH6 ، MSH2 ، MLH1 ، PMS2 یا EPCAM می توانند باعث بروز سندرم لینچ شوند. همانطور که در بالا اشاره شد، این ژن ها در روند ترمیم DNA دخیل هستند و ناپایداری میکروستلایت ها (MSI) به عنوان ویژگی بارز سندرم لینچ شناخته می شود.. احتمال خطر درگیری با سرطان در افراد با گونه های بیماری زای ژن های MLH1 و MSH2 نسبت به دیگر افراد بالاتر است. ژن EPCAM مستقیما در فرایند ترمیم DNA دخیل نیست اما این ژن کنار ژن MSH2 قرار گرفته است و از طریق خاموش و غیرفعال کردن ژن MSH2 روی فرایند ترمیم DNA تاثیر خود را اعمال می کنند.
اهمیت و کاربردهای بالینی تست MSI
- میتواند به تشخیص Lynch کمک کند.
- پیشآگهی: تومورهای MSI-H با پیشآگهی بهتر در مرحلهی اولیه سرطان کولورکتال همراه هستند .
- تشخیص و تعیین روند درمان: بررسی اینکه آیا داروهای ایمونوتراپی خاصی (پمبرولیزوماب، نیوولوماب یا دوستارلیماب) می تواند مسیر درمان باشد یا نه.
- پاسخ به ایمونوتراپی: تومورهای MSI-H پاسخ بسیار خوبی به مهارکنندههای نقاط ایمنی مانند anti-PD-1 نشان میدهند و این ویژگی اساس صدور مجوز FDA مبتنی بر MSI در چندین نوع سرطان شده است .
روشهای تشخیص MSI
دو روش استاندارد برای تشخیص MSI عبارتاند از:
- PCR (واکنش زنجیرهای پلیمراز) وReal Time PCR : استفاده از پنلهای استاندارد مانند BAT25، BAT26 ،NR27 ، NR21، NR24 و سایر مارکرها برای مقایسه الگوهای تکرار در بافتهای توموری و طبیعی و برای شناسایی تغییرات در طول میکروساتلایتها.
- ایمونوهیستوشیمی (IHC): برای بررسی وجود یا عدم وجود پروتئینهای MMR (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2) روی بافت توموری با استفاده از آنتیبادیهای خاص.
روش انجام و تفسیر نتایج
جهت انجام آزمایش، DNA از نمونه بافت (قالب پارافینه) و یا خون فرد استخراج می شود. سپس طول میکروستلایت ها در نمونه سالم و توموری فرد با روش های تشخیصی مقایسه و بررسی شده و نتایج به این صورت گزارش می شوند:
- MSI-H: ناپایداری در دو یا تعداد بیشتر از مارکرها (میکروساتلایتها)
- MSI-L: ناپایداری در یک مارکر(میکروساتلایت)
- MSS: عدم ناپایداری در مارکرها یا میکروساتلایتها
جهت دریافت مشاوره پیش از آزمایش و کسب اطلاعات بیشتر، میتوانید از راه های ارتباطی زیر با ما در تماس باشید:
03537265676
09039565676
