زگیل تناسلی چیست؟ | علائم، علت، تشخیص، درمان و ارتباط با HPV

در جواب به این سؤال که زگیل تناسلی چیست ؟ باید گفت که زگیل تناسلی یکی از شایع‌ترین بیماری‌های آمیزشی در سراسر جهان است که بسیاری از افراد فعال جنسی را در دوره‌ای از زندگی درگیر می‌کند. این عفونت ویروسی از طریق تماس جنسی منتقل می‌شود و به دلیل گستردگی شیوع آن، آگاهی از ماهیت این بیماری اهمیت زیادی دارد.

اگر به دنبال انجام آزمایش زگیل تناسلی (HPV) در مرکز ژنتیک دکتر زعیمی هستید، توضیحات کامل مربوط به شرایط انجام، مشاوره و رزرو آزمایش در صفحه خدمات این مرکز ارائه شده است.

زگیل تناسلی چیست؟

زگیل ها یا warts ضایعه‌ها و برآمدگی های گوشتی کوچکی روی پوست ناحیه تناسلی یا مقعد هستند که کمی سفت و متورم اند. این برآمدگی ها حاصل تکثیر بیش از حد سلول ها در آن بخش ها هستند (خودمونیش این هست:  فرض کنید در یک فضایی در پوست شما باید 100 سلول وجود داشته باشه ولی بجاش تو همون فضا 100000 سلول وجود داشته باشد خوب در این صورت یک حالت معمولا برآمدگی ایجاد می شود که سلول ها جاشون بشه :)). این توده های سلولی معمولا غیر سرطانی هستند.

این زائده‌ها نوعی عفونت مقاربتی (STD) به شمار می‌آیند که در اثر آلودگی با دسته‌ای از ویروس ها بنام ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می‌شوند.

ویروس HPV چیست؟ این همان ویروس بسیار شایعی است که از راه رابطه جنسی منتقل شده و علت اصلی بروز بیماری زگیل تناسلی محسوب می‌شود. بیش از ۱۰۰ نوع مختلف از این ویروس وجود دارد و تنها تعداد معدودی از آن‌ها – به‌ویژه انواع ۶ و ۱۱ – موجب ایجاد زگیل‌های تناسلی می‌شوند. خوشبختانه سویه‌های عامل زگیل تناسلی از نوع کم‌خطر بوده و خود زگیل‌ها اغلب خوش‌خیم (غیرسرطانی) هستند؛ در حالی که سویه‌های پرخطر HPV (مانند نوع ۱۶ و ۱۸) ممکن است موجب سرطان دهانه رحم یا سایر سرطان‌های مرتبط شوند.

زگیل تناسلی در کدام نواحی بدن ایجاد می‌شود؟

زگیل ها در هر بخشی از بدن که پوست وجود داشته باشد امکان به وجود آمدن دارند اما در اغلب موارد در دست ها و پاها ایجاد می شوند زیرا احتمال آلودگی آن ها از طریق محیط بیشتر است ولی همانطور که گفته شد در تمام بخش های بدن امکان ایجاد زگیل وجود دارد.

یکی از بخش هایی از بدن که امکان ایجاد زگیل در آنها وجود دارد بخش های تناسلی از جمله واژن، مقعد و آلت تناسلی مردانه می باشد. که به زگیل هایی که در این بخش ها ایجاد می شوند، زگیل تناسلی گفته می شود.

عامل ایجاد زگیل تناسلی چیست؟

عامل ایجاد زگیل تناسلی بعضی از ویروس‌های HPV هستند که باعث ایجاد زگیل تناسلی می‌شود، گروهی از ویروس‌های مرتبط با بیماری‌های مقاربتی است. این ویروس از طریق تماس مستقیم پوست به پوست، به ویژه در حین رابطه جنسی، منتقل می‌شود.

عواملی که خطر ابتلا به زگیل تناسلی را افزایش می‌دهند شامل:

• رابطه جنسی پرخطر: روابط جنسی بدون محافظت و با چندین شریک جنسی می‌تواند خطر ابتلا و انتقال زگیل تناسلی و HPV  را افزایش دهد.
• سیستم ایمنی ضعیف: افرادی که دارای سیستم ایمنی ضعیف هستند، مانند افرادی که از داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی استفاده می‌کنند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به زگیل تناسلی قرار دارند.
• سابقه بیماری‌های جنسی: افرادی که سابقه ابتلا به سایر بیماری‌های مقاربتی دارند، احتمال بیشتری برای ابتلا به زگیل تناسلی دارند.

 

این ویروس عمدتاً از طریق تماس مستقیم پوست به پوست و در جریان روابط جنسی منتقل می‌شود؛ اما همه موارد انتقال به رابطه جنسی محدود نمی‌شوند. برای آشنایی با مسیرهای کمتر شناخته‌شده انتقال، مقاله راه-های-انتقال-زگیل-تناسلی را مطالعه کنید.

 

علائم و نشانه های زگیل تناسلی چیست

زگیل تناسلی معمولا به‌صورت یک توده کوچک و نرم  یا گروه و دسته ای از توده های کوچک کنار هم در نواحی تناسلی دیده می شود. زگیل ها می توانند کوچک یا بزرگ، تخت یا برجسته و یا به شکل گل کلم باشند و به رنگ‌های مختلفی مانند صورتی، قهوه‌ای یا خاکستری دیده شوند. زگیل ها می توانند از بین بروند، به صورت ثابت و بدون تغییر بمانند و یا اینکه اندازه آنها بزرگتر شود و یا تعداد آنها بیشتر شود. پزشک متخصص با دیدن ظاهر زگیل ها به راحتی می تواند آنها را تشخیص دهد. زگیل های تناسلی ممکن است حتی بعد از درمان نیز برگردند. علائم دیگر زگیل شامل:

• خارش و سوزش: ممکن است در نواحی آلوده احساس خارش و سوزش کنید.
• درد و ناراحتی: در مواردی، زگیل‌های تناسلی می‌توانند باعث درد و ناراحتی در هنگام رابطه جنسی یا در حالت عادی شوند.
• تغییرات در ظاهر زگیل‌ها: زگیل‌ها ممکن است بزرگ‌تر شده و به صورت خوشه‌ای در بیایند.

 

علائم زگیل تناسلی همیشه به همین موارد محدود نمی‌شوند و در برخی افراد ممکن است نشانه‌های متفاوتی دیده شود. برای آشنایی با طیف کامل علائم، مقاله «علائم و نشانه‌های زگیل تناسلی» را مطالعه کنید؛ در این مطلب همه نشانه‌های شایع و کمتر شناخته‌شده به‌طور کامل بررسی شده‌اند.

تشخیص زگیل تناسلی چگونه انجام می‌شود؟

چطور متخصصین متوجه آلودگی در فرد می شوند؟

تشخیص زگیل تناسلی معمولاً بر اساس معاینه بالینی و تاریخچه پزشکی انجام می‌شود. پزشک ممکن است از روش‌های زیر برای تشخیص زگیل ها استفاده کند:

• معاینه فیزیکی: پزشک با معاینه نواحی تناسلی و بررسی زگیل‌ها می‌تواند تشخیص اولیه را انجام دهد.
• آزمایش پاپ اسمیر: برای بررسی تغییرات در سلول‌های گردن رحم، آزمایش پاپ اسمیر انجام می‌شود. این آزمایش می‌تواند نشانه‌هایی از HPV را نشان دهد.
• آزمایش HPV: برای شناسایی نوع خاصی از ویروس HPV که ممکن است باعث ایجاد زگیل تناسلی شود، آزمایش HPV انجام می‌شود.

هنوز هیچ آزمایش برای تشخیص وضعیت HPV  وجود ندارد. همچنین آزمایشی برای بررسی آلودگی اچ پی وی در دهان و گلو وجود ندارد. آزمایش های HPV موجود، برای غربالگری سرطان دهانه رحم کاربرد دارند. برای مردان غربالگری استاندارد وجود ندارد ولی امکان انجام آزمایش های موجود برای مردان وجود دارد. اما ممکن است جواب منفی کاذب داشته باشد.

آیا همه مبتلایان به HPV زگیل می‌گیرند؟

بیشتر افراد آلوده به ویروس نمی دانند مبتلا به این عفونت هستند. آنها هیچ وقت علائمی نشان نمیدهند و مشکل جدی ندارند. برخی افراد زمانی متوجه می شوند که به اچ پی وی آلوده هستند که بثورات جلدی (زگیل تناسلی) در نواحی تناسلی آنها ظاهر می شود. زنان ممکن است زمانی متوجه آلودگی شوند که نتایج تست پاپ اسمیر آنها (طی غربالگری سرطان دهانه رحم) غیرعادی گزارش شود. در بقیه موارد ممکن است فرد زمانی متوجه آلودگی به HPV شود که مشکلات جدی ناشی از این آلودگی، مانند سرطان رخ داده باشد.

در بسیاری از موارد، تصمیم‌گیری نهایی درباره وضعیت فرد نیازمند بررسی تخصصی است. اگر به راهنمایی دقیق‌تر درباره HPV و نتایج احتمالی آن نیاز دارید، امکان دریافت مشاوره ژنتیک به‌صورت آنلاین فراهم شده است تا بدون نیاز به مراجعه حضوری بتوانید با پزشک مشورت کنید.

همچنین برای افرادی که امکان مراجعه حضوری ندارند، توضیحات مربوط به کیت تشخیص زگیل تناسلی در منزل به‌صورت جداگانه ارائه شده است. در کنار این موارد، اطلاعات کامل درباره آزمایش HPV نیز در صفحه اختصاصی آن در دسترس قرار دارد تا هر فرد با آگاهی بیشتری مسیر مناسب خود را انتخاب کند.

هزینه آزمایش اچ پی وی در سال1404

 

درمان زگیل تناسلی

درمان زگیل تناسلی به نوع و شدت زگیل‌ها و وضعیت سلامت عمومی فرد بستگی دارد. روش‌های درمانی شامل:

• درمان‌های موضعی: استفاده از کرم‌ها و پمادهایی که به طور مستقیم روی زگیل‌ها مالیده می‌شود. این درمان‌ها می‌توانند به حذف زگیل‌ها کمک کنند.
• جراحی: در مواردی که زگیل‌ها بزرگ و مقاوم به درمان‌های موضعی باشند، پزشک ممکن است از روش‌های جراحی مانند برش یا لیزر برای برداشتن زگیل‌ها استفاده کند.
• درمان با فریز کردن: در این روش، زگیل‌ها با استفاده از نیتروژن مایع فریز شده و حذف می‌شوند.
• درمان‌های شیمیایی: استفاده از مواد شیمیایی برای تخریب زگیل‌ها یکی دیگر از گزینه‌های درمانی است.

آیا درمانی برای HPV و مشکلات ناشی از آن وجود دارد؟

تا این زمان هیچ درمانی برای خود ویروس وجود ندارد. اما برای مشکلات و بیماری های ناشی از آن درمان های وجود دارد:

1. 1. زگیل تناسلی با توجه به درمان هایی که متخصص به شما می دهد و تجویزهای پزشکی از بین می رود.
   2. سلول های پیش سرطانی دهانه رحم قابل درمان هستند. زنانی که تست پاپ اسمیر منظم دارند و نیاز به فالو آپ دارند ، اگر مشکلی داشته باشند قبل از این که سرطان پیشرفت کند متوجه خواهد شد. پیشگیری همیشه بهتر از درمان است.
   3. دیگر سرطان های مرتبط با HPV زمانی که زودتر متوجه شویم ، قابل درمان هستند. برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید.

 

چگونه می توان از آلودگی به HPV  جلوگیری کرد؟

راه های متععدی برای کاهش ریسک ابتلا به اچ پی وی وجود دارد: 

• واکسناسیون: واکسن HPV کاملا مفید و کاربردی است. اگر واکسن در بازه زمانی پیشنهادی بر اساس گروه های سنی استفاده شود ، از بروز بیماری های ناشی از این ویروس (سرطان) جلوگیری می کند.
• انجام غربالگری سرطان دهانه رحم: غربالگری منظم در زنان 21 تا 65 ساله می تواند از بروز سرطان دهانه رحم جلوگیری کند.

اگر از نظر جنسی فعال هستید: 

• در زمان رابطه جنسی از کاندوم استفاده کنید. استفاده از کاندوم احتمال انتقال آلودگی و ابتلا به اچ پی وی را کاهش می دهد ولی این حفاظت صد در صد نیست (آلودگی نواحی دیگر) .
• از داشتن روابط جنسی متعدد پرهیز کنید و فقط با فردی رابطه داشته باشید که شما تنها شریک جنسی او هستید.
• اگر شما یا همسرتان درگیر زگیل تناسلی هستید، تا زمانی که زگیل ها به‌طور کامل برطرف شوند، از رابطه جنسی اجتناب کنید. مشخص نیست تا چه مدت بعد از برطرف شدن زگیل تناسلی ، فرد آلوده ناقل ویروس است.

زگیل تناسلی بعد از چند وقت خوب می شود؟

انواع تیپ‌های زگیل تناسلی (بر اساس ویروس HPV)

زگیل تناسلی در اثر ابتلا به برخی تیپ‌های خاص ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می‌شود. این ویروس بیش از ۱۰۰ تیپ مختلف دارد، اما همه آن‌ها باعث زگیل یا سرطان نمی‌شوند. از نظر بالینی، تیپ‌های HPV به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند:

 

1.تیپ‌های کم‌خطر HPV (عامل اصلی زگیل تناسلی)

این تیپ‌ها بیشترین نقش را در ایجاد زگیل تناسلی خوش‌خیم دارند و معمولاً باعث سرطان نمی‌شوند:

• HPV تیپ 6

• HPV تیپ 11

 ویژگی‌ها:

• شایع‌ترین علت زگیل تناسلی

• ایجاد زگیل‌های گوشتی، پاپیلاری یا گل‌کلمی

• معمولاً غیرسرطانی

• ممکن است عود کنند ولی خطر بدخیمی ندارند

👉 بیش از ۹۰٪ موارد زگیل تناسلی ناشی از این دو تیپ هستند.

2.تیپ‌های پرخطر HPV (معمولاً بدون زگیل ظاهری)

این تیپ‌ها اغلب زگیل واضح ایجاد نمی‌کنند اما می‌توانند باعث تغییرات سلولی و سرطان شوند:

• HPV تیپ 16

• HPV تیپ 18

• HPV 31، 33، 45، 52، 58 (کمتر شایع)

📌 ویژگی‌ها:

• اغلب بدون علامت

• عامل اصلی سرطان دهانه رحم

• مرتبط با سرطان مقعد، آلت تناسلی، واژن و حلق

• معمولاً فقط با آزمایش HPV تشخیص داده می‌شوند

 

جدول بیماری‌های ایجادشونده توسط تیپ‌های مختلف HPV

در جدول زیر برخی از بیماری های ایجاد شونده توسط ویروس های زگیل تناسلی و گونه های از این ویروس که باعث ایجاد این بیماری ها می شوند ارائه شده است.

بیماری یا عارضه ایجادشونده	تیپ‌های ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
زگیل تناسلی	6، 11، 42، 43، 44، 54، 61، 70، 72، 81
دیسپلازی دهانه رحم (ضایعات پیش‌سرطانی)	16، 18، 31، 33، 35، 39، 45، 51، 52، 56، 58، 59، 66، 68
سرطان دهانه رحم	16، 18
سرطان آلت تناسلی مردان	16، 18
سرطان ناحیه خارجی واژن (Vulvar Cancer)	6، 11، 16، 18
سرطان واژن	16
سرطان مقعد	16، 31، 33
سرطان دهان و حلق (Oropharyngeal)	16، 18

• همه تیپ‌های HPV باعث زگیل تناسلی نمی‌شوند.

• تیپ‌های ۶ و ۱۱ شایع‌ترین علت زگیل تناسلی هستند و معمولاً کم‌خطر محسوب می‌شوند.

• تیپ‌های ۱۶ و ۱۸ پرخطرترین انواع HPV بوده و بیشترین ارتباط را با سرطان‌ها دارند.

• ظاهر زگیل تناسلی نشان‌دهنده تیپ ویروس نیست و تشخیص تیپ فقط با آزمایش HPV (Genotyping) امکان‌پذیر است.

 

آیا آلودگی به HPV روی بارداری تاثیر دارد؟

در فرد باردار آلوده به اچ پی وی ممکن است ژگیل های تناسلی دیده شود و یا تغییرات سلولی غیرعادی در دهانه رحم مشاهده شود. با غربالگری منظم سرطان دهانه رحم می تواند تغییرات غیر عادی سلول های دهانه رحم را بررسی کرد. در فرد آلوده ، حتی در زمان بارداری نیز باید غربالگری به‌طور منظم انجام شود.

زگیل تناسلی برای جنین ضرر دارد: با توجه به اینکه ویروس زگیل یک عامل تراتوژن نیست پس برای جنین ضرر ندارد.

زگیل تناسلی و زایمان طبیعی: بررسی نتایج مطالعات متفاوت نشان داده است که در مادران آلوده به ویروس زگیل تناسلی امکان انتقال زگیل  به نوزادان از طریق زایمان طبیعی دو برابر امکان انتقال آلودگی به نوزادان از طریق سزارین می باشد.

 

ظاهر زگیل تناسلی در زنان/خانم ها

زگیل تناسلی شبیه برجستگی هایی به رنگ پوست یا سفید است که روی بخش خارجی واژن، واژن، دهانه رحم، یا مقعد ظاهر می شود. این زگیل ها می توانند به صورت تکی باشند یا به صورت دست جمعی قرار داشته باشند. اگر این ها به صورت خوشه یا دسته جمعی باشند ظاهری شبیه به گل کلم پیدا می کنند. زگیل ها می توانند خارش داشته باشند ولی معمولا درد ندارند.

 

علائم زگیل تناسلی در زنان

زگیل تناسلی به صورت کلی علامت شدید ندارد ولی ممکن است خارش داشته باشد. معمولا این زگیل ها درد ندارند. به صورت نادر ممکن است خونریزی داشته باشند و یا در هنگامی که شما رابطه جنسی برقرار می کنید باعث ایجاد درد بشوند. همچنین گاهی وجود آنها باعث می شود در هنگام ادرار کردن خون مشاهده کنید یا جریان ادرار شما منحرف باشد. حتی در برخی موارد ممکن است در حین ادرار کردن احساس درد کنید، ادرار شما مسدود شود و یا مجبور باشید به دفعات ادرار کنید.

 

اشکال متفاوت زگیل تناسلی

• زگیل تناسلی ریز (Microwarts)
  بسیار کوچک و گاهی نامحسوس
• زگیل تناسلی هم‌سطح یا فلت (Flat)
  بدون برجستگی واضح، گاهی فقط با آزمایش قابل تشخیص
• زگیل تناسلی زیرپوستی (Subclinical)
  بدون علامت ظاهری، ناقل HPV
• زگیل تناسلی پاپیلاری
  برجسته، گوشتی و شایع
• زگیل تناسلی گل‌کلمی
  خوشه‌ای و معمولاً در مراحل پیشرفته‌تر
• زگیل تناسلی تیره یا رنگ‌دانه‌دار
  قهوه‌ای یا خاکستری، قابل اشتباه با خال
• زگیل تناسلی قارچی‌شکل
  پایه‌دار و بیرون‌زده از سطح پوست

زگیل خیلی ریز

زگیل هم سطح یا غیربرجسته (فلت)

زگیل زیر پوستی

زگیل پاپیلار

زگیل تیره

زگیل گل کلمی

زگیل تناسلی قارچی شکل